در جهان امروز، پیامرسانها بخش جداییناپذیری از زندگی روزمره ما شدهاند. اما حضور همزمان چندین پیامرسان ایرانی و حمایت از آنها، نه تنها به کاربران آسیب میرساند، بلکه به همه کشور نیز لطمه میزند. این وضعیت در شش تیتر کلیدی – مالی، فضای داده، امنیتی، فرهنگی، نیروی انسانی و محیط زیست – مشکلات جدی به بار خواهد آورد. در ادامه، به بررسی این آسیبها میپردازیم و نشان میدهیم چرا تمرکز بر گزینههای برتر، گزینه هوشمندانهتری است.
۱. هزینههای مالی سنگین
پشتیبانی دولتی و مردمی از چندین پیامرسان، بار مالی سنگینی بر دوش کشور و کاربران میگذارد. دولت برای حفظ، نگهداری و توسعه این اپلیکیشنها بودجههای کلانی هزینه میکند تا در چالش با نمونه های خارجی توجیه پذیری پیدا کنند، در حالی که گزینههای برتر و کارآمدتری وجود دارند که میتوانند نیازها را با هزینه کمتر برآورده کنند. کاربران نیز مجبورند زمان و پول خود را صرف یادگیری و استفاده از چندین پلتفرم شوند، که این امر بهرهوری را کاهش میدهد.
هزینه هایی مانند ترافیک داده ارزان تر، تسهیلات و وام های با شرایط خاص، دادن زیرساخت رایگان یا با هزینه کم و …
۲. هدررفت فضای داده ملی
بسیاری از محتواها در این پیامرسانها تکراری هستند؛ مثلاً یک عکس 100 کیلوبایتی که در پنج کانال مختلف (در پنج پیامرسان) منتشر شود، 500 کیلوبایت فضا اشغال میکند. با افزایش کاربران و حجم دادهها، این تکرار به تصاعد میرسد و فضای ذخیرهسازی سرورهای ملی را بیهوده پر میکند. تخمین زده میشود که این وضعیت سالانه میلیونها گیگابایت داده اضافی مصرف کند، که میتوانست برای محتوای مفیدتر استفاده شود.
به طبع درخواست ها درون شبکه ای کمتر برای دسترسی به داده و میزان فضای مورد نیاز کمتر
۳. تهدیدهای امنیتی فزاینده
استفاده پراکنده از چندین پیامرسان، نظارت و کنترل را دشوار میکند. احتمال اهمالکاری در بهروزرسانیها و ضعفهای امنیتی افزایش مییابد، که دربهایی برای حملات سایبری باز میگذارد. تمرکز بر دو یا سه پیامرسان برتر، امکان مدیریت متمرکز و قویتر امنیت را فراهم میکند و از نشت اطلاعات کاربران جلوگیری مینماید.
۴. آسیبهای فرهنگی و اخلاقی
پیامرسانهای متعدد برای رقابت، اغلب از خطوط قرمز عبور میکنند تا کاربران بیشتری جذب کنند. این نه تنها به ترویج محتوای نامناسب منجر میشود، بلکه رفتارهای غیراخلاقی در بازار را نیز رواج میدهد؛ مانند جاسوسی اسنپ از تپسی که نمونهای واقعی از رقابت ناسالم است. این روند، فرهنگ اخلاقی جامعه و کسبوکارهای فناوری را تضعیف میکند.
برخی پیام رسان ها حتی زیر ساخت مربوط به کنترل کودکان را اصلا فراهم نکرده اند یا حتی کنترل منطقه ای و استانی.
۵. هدررفت نیروی انسانی متخصص
نیروهای نخبه فناوری به جای نوآوری در حوزههای کلیدی مانند هوش مصنوعی یا اقتصاد دیجیتال، صرف توسعه پیامرسانهای تکراری میشوند. رقابت واقعی زمانی ارزشمند است که نوآوری و مزیت رقابتی ایجاد کند، نه تکرار ایدههای موجود. با تمرکز بر دو پیامرسان برتر، استعدادها میتوانند به پروژههای راهبردیتر بپردازند.
۶. فشار بر محیط زیست و انرژی
هر پیامرسان بیشتر به سرورهای بیشتر نیاز دارد، که مصرف برق، گاز و منابع را افزایش میدهد. تصور کنید برای نوشیدن یک لیوان آب، از شش لیوان استفاده کنید! این وضعیت آلایندگی، تولید گازهای گلخانهای و زبالههای الکترونیکی را تشدید میکند. همچنین، فضای سایبری کشور برای کنترل و نگهداری این شبکهها هزینههای بیشتری تحمیل مینماید.
در نهایت، تمرکز بر دو یا سه پیامرسان برتر نه تنها هزینهها را کاهش میدهد، بلکه امنیت، کارایی و پایداری را افزایش میبخشد. این رویکرد، منابع کشور را برای نوآوریهای واقعی آزاد میکند و به نفع کاربران و آینده فناوری است. بیایید هوشمندانه انتخاب کنیم! باید در نظر گرفت که این نوشتار به این معنی نیست که جلوی طرح ها یا ساخت پیام رسان تازه یا توسعه دیگر رقبا را بگیرند بلکه با توجه به شرایط حاکم بر جغرافیا، اقتصاد و سیاست های فناوری باید در هر حوزه ای پیش رفت نه اینکه بر یک موضوع پافشاری کرد و از سایر دسته ها جا ماند.
حوزه هایی که ایران هنوز در آن هیچ دستاوردی به دست نیاورده است:
- جستجوگر
- شبکه ها اجتماعی (مانند فیسبوک و vk)
- میکروبلاگین(مانند ایکس) – هنوز نیاز به بازار و رقابت دارد
- ایمیل یا رایانامه (بسیار نیازمند اختصاص فضا و راهبردی سازی آن است)
- نرم افزار های مدیریت میزبانی وب و سرور و همچنین کنترل پنل های لینوکسی و ویندوزی
- سیستم عامل لینوکس و مخازن کارآمد و بروز روزانه
- سیستم عامل موبایل(حتی توسعه اندروید بومی)
- سایت های آنالیز داده ای برای کسب و کار ها مانند گوگل آنالیز
- رسانه های تصویر محور (مانند تیک تاک و اینستاگرام) نمونه های ایرانی خشک و بدون نوآوری و جذابیت نرم افزاری و محتوایی هستند یا بسیار گران با اشتراک های گران
- احراز هویت متمرکز و عمومی (نه فقط سازمانی یا بسیار پیچیده)
- سامانه ذخیره گذرواژه ها (مانند firefox password یا google password)
- توسعه اینماد و تسریع در پیگیری و اعمال تاثیر بدون نیاز به ارجاع به مراکز حقوقی به صورت آنلاین و برخط
